Etyczna zagadka AI, czyli jak budować zaufanie do sztucznej inteligencji
Katgoria: IT Solutions / Utworzono: 01 grudzień 2020
Sztuczna inteligencja może przyczynić się do pozytywnych zmian społecznych i gospodarczych. Aby wykorzystać ten potencjał, organizacje muszą stawić czoła etycznym wyzwaniom, które niesie ze sobą coraz powszechniejsze wykorzystanie AI. Takie wnioski płyną z najnowszego raportu Capgemini: „Sztuczna inteligencja i zagadka etyczna: jak organizacje mogą budować solidne etycznie systemy sztucznej inteligencji i zdobywać zaufanie konsumentów”.
W raporcie zauważono, że chociaż organizacje są bardziej świadome etycznie, postęp we wdrażaniu etycznej sztucznej inteligencji jest nierówny. Czego przykładem może być fakt, że prawie tyle samo menedżerów rok temu twierdziło, że podjęło kroki w celu zbudowania „uczciwości” (65 proc. w 2020 w porównaniu z 66 proc. w 2019) i „audytowalności” (45 proc. w 2020 w porównaniu z 46 proc. w 2019) ich systemów AI. Spadła ocena przejrzystości działań: z 73 proc. do 59 proc., a dzieje się to pomimo faktu, że 58 proc. firm twierdzi, że buduje wśród pracowników świadomość problemów, które mogą wynikać z wykorzystania sztucznej inteligencji. Co istotne, badanie pokazuje również, że zdecydowana większość klientów – 70 proc., oczekuje, że organizacje będą zapewniać przejrzystość i uczciwość interakcji ze sztuczną inteligencją.
Negatywne doświadczenia klientów przekładają się na straty dla organizacji
Publiczne i prywatne organizacje w coraz większym stopniu wdrażają technologie oparte na sztucznej inteligencji. Kluczowym wyzwaniem staje się zatem utrzymanie zaufania klientów. Służy temu wspieranie pozytywnych relacji między sztuczną inteligencją a konsumentami. Raport pokazuje, że największe społeczne i kulturowe wątpliwości wciąż budzi proces gromadzenia danych, szczególnie na potrzeby opieki zdrowotnej i sektora publicznego – zauważa Beniamin Poznański, szef zespołu CIS Projects & Consulting Eastern Europe w Capgemini.
Te obawy nie ograniczają się jednak do sektora publicznego. Badanie wykazało, że 65 proc. menedżerów zdawało sobie sprawę z tego, że niektóre używane przez nich systemy AI dyskryminowały różne grupy społeczne. Ponadto, blisko 60 proc. organizacji zostało z tego powodu poddanych kontroli prawnej, a 22 proc. spotkało się z negatywną reakcją klientów spowodowaną decyzją podjętą przez systemy AI. 45 proc. klientów przyznało, że podzieli się swoimi negatywnymi opiniami z rodziną i przyjaciółmi, 39 proc. zgłosi swoje obawy i zażąda wyjaśnień, a 39 proc. odrzuci sztuczną inteligencję na rzecz bardziej kosztownych interakcji międzyludzkich.
Kto weźmie odpowiedzialność za kwestie etyczne w AI?
Tylko 53 proc. organizacji ma w zespole lidera odpowiedzialnego za etykę systemów AI np. w funkcji Chief Ethics Officer. Jak wskazują eksperci Capgemini, ustanowienie przywództwa na najwyższym szczeblu jest konieczne, aby kwestie etyki zostały potraktowane priorytetowo. Tylko połowa badanych przyznała, że ma odpowiednią komórkę do zgłaszania problemów natury etycznej związanych z systemami sztucznej inteligencji, np. w postaci poufnej infolinii lub rzecznika praw konsumenta.
Potrzeba wprowadzenia przez organizacje tzw. “karty etycznej” jest dodatkowo napędzana przez konkretne regulacje prawne. Komisja Europejska wydała wytyczne dotyczące kluczowych zasad etycznych, które należy stosować przy projektowaniu aplikacji AI. Z kolei wytyczne wydane przez Federalną Komisję Handlu USA (FTC) na początku 2020 r., wzywają do tworzenia przejrzystej sztucznej inteligencji.
Według regulacji FTC, gdy system obsługujący sztuczną inteligencję podejmie niekorzystną decyzję (np. odmowa udzielenia kredytu), organizacja powinna pokazać poszkodowanemu konsumentowi kluczowe dane wykorzystane przy podejmowaniu decyzji. Powinna też zagwarantować mu prawo do zmiany wszelkich nieprawidłowych informacji.
Tymczasem, okazuje się, że podczas gdy w 2019 roku aż 73 proc. organizacji poinformowało użytkowników o tym, w jaki sposób decyzje związane ze sztuczną inteligencją mogą na nich wpłynąć, w 2020 roku ten odsetek spadł do 59 proc.
Główne czynniki negatywnie wpływające na funkcjonalność modeli AI to przede wszystkim okoliczności wywołane przez pandemię COVID-19, potrzeby społeczne i środowiskowe, rosnącą złożoność modeli sztucznej inteligencji oraz zmiana zachowań konsumentów. Organizacje zmuszone zostały więc do przeprojektowania swoich systemów tak, aby odpowiadały nowym normom. Doprowadziło to jednak do mniejszej przejrzystości ich działań – podsumowuje Beniamin Poznański z Capgemini.
7 działań niezbędnych przy budowaniu etycznych systemów AI
Raport wskazuje także kierunek, w którym firmy powinny zmierzać, aby wyjść na przeciw oczekiwaniom konsumentów. Proponowany zestaw siedmiu kluczowych zasad opiera się na przywództwie, zarządzaniu i wewnętrznych dobrych praktykach:
- Jasno określony cel stosowania AI i ocena ogólnego oraz potencjalnego wpływu na otoczenie.
- Wdrażanie sztucznej inteligencji z korzyścią dla społeczeństwa i środowiska.
- Uwzględnienie zasady różnorodności i integracji w całym cyklu życia systemów AI.
- Dbałość o transparentność zasad wykorzystania systemu za pomocą narzędzi technologicznych.
- Humanizacja doświadczenia AI i zapewnienie nadzoru człowieka nad systemami AI.
- Zapewnienie solidności technologicznej systemów AI.
- Ochrona prywatności ludzi i powierzenie im speawczości i odpowiedzialności za interakcje z AI.
Źródło: Capgemini
Najnowsze wiadomości
Customer-specific AI: dlaczego w 2026 roku to ona przesądza o realnym wpływie AI na biznes
W 2026 roku sztuczna inteligencja przestaje być ciekawostką technologiczną, a zaczyna być rozliczana z realnego wpływu na biznes. Organizacje oczekują dziś decyzji, którym można zaufać, procesów działających przewidywalnie oraz doświadczeń klientów, które są spójne w skali. W tym kontekście coraz większe znaczenie zyskuje customer-specific AI - podejście, w którym inteligencja jest osadzona w danych, procesach i regułach konkretnej firmy, a nie oparta na generycznych, uśrednionych modelach.
PROMAG S.A. rozpoczyna wdrożenie systemu ERP IFS Cloud we współpracy z L-Systems
PROMAG S.A., lider w obszarze intralogistyki, rozpoczął wdrożenie systemu ERP IFS Cloud, który ma wesprzeć dalszy rozwój firmy oraz integrację kluczowych procesów biznesowych. Projekt realizowany jest we współpracy z firmą L-Systems i obejmuje m.in. obszary finansów, produkcji, logistyki, projektów oraz serwisu, odpowiadając na rosnącą skalę i złożoność realizowanych przedsięwzięć.
SkyAlyne stawia na IFS dla utrzymania floty RCAF
SkyAlyne, główny wykonawca programu Future Aircrew Training (FAcT), wybrał IFS Cloud for Aviation Maintenance jako cyfrową platformę do obsługi technicznej lotnictwa i zarządzania majątkiem. Wdrożenie ma zapewnić wgląd w czasie rzeczywistym w utrzymanie floty, zasoby i zgodność, ograniczyć przestoje oraz zwiększyć dostępność samolotów szkoleniowych RCAF w skali całego kraju. To ważny krok w modernizacji kanadyjskiego systemu szkolenia załóg lotniczych.
Wykorzystanie AI w firmach rośnie, ale wolniej, niż oczekiwano. Towarzyszy temu sporo rozczarowań
Wykorzystanie sztucznej inteligencji w firmach rośnie, ale tempo realnych wdrożeń pozostaje znacznie wolniejsze od wcześniejszych oczekiwań rynku. Dane pokazują, że z rozwiązań AI korzysta dziś wciąż niewiele przedsiębiorstw, a menedżerowie coraz częściej wskazują na bariery regulacyjne, koszty oraz brak powtarzalnych efektów biznesowych. W praktyce technologia jest testowana głównie w wybranych obszarach, a kluczowe decyzje nadal pozostają po stronie człowieka. Również w firmach, które wdrożyły AI, nierzadko towarzyszą temu rozczarowania.
Europejski przemysł cyfryzuje się zbyt wolno – ERP, chmura i AI stają się koniecznością
Europejski przemysł średniej wielkości wie, że cyfryzacja jest koniecznością, ale wciąż nie nadąża za tempem zmian. Ponad 60% firm ocenia swoje postępy w transformacji cyfrowej jako zbyt wolne, mimo rosnącej presji konkurencyjnej, regulacyjnej i kosztowej. Raport Forterro pokazuje wyraźną lukę między świadomością potrzeby inwestycji w chmurę, ERP i AI a realną zdolnością do ich wdrożenia – ograniczaną przez braki kompetencyjne, budżety i gotowość organizacyjną.
Najnowsze artykuły
5 pułapek zarządzania zmianą, które mogą wykoleić transformację cyfrową i wdrożenie ERP
Dlaczego jedne wdrożenia ERP dowożą korzyści, a inne kończą się frustracją, obejściami w Excelu i spadkiem zaufania do systemu? Najczęściej decyduje nie technologia, lecz to, jak organizacja prowadzi zmianę: czy liderzy biorą odpowiedzialność za decyzje czy tempo jest dopasowane do zdolności absorpcji oraz czy ludzie dostają klarowność ról i realne kompetencje. Do tego dochodzi pytanie: co po go-live - stabilizacja czy chaos w firmie? Poniżej znajdziesz 5 pułapek, które najczęściej wykolejają transformację i praktyczne sposoby, jak im zapobiec.
SAP vs Oracle vs Microsoft: jak naprawdę wygląda chmura i sztuczna inteligencja w ERP
Wybór systemu ERP w erze chmury i sztucznej inteligencji to decyzja, która determinuje sposób działania organizacji na lata — a często także jej zdolność do skalowania, adaptacji i realnej transformacji cyfrowej. SAP, Oracle i Microsoft oferują dziś rozwiązania, które na pierwszy rzut oka wyglądają podobnie, lecz w praktyce reprezentują zupełnie odmienne podejścia do chmury, AI i zarządzania zmianą. Ten artykuł pokazuje, gdzie kończą się deklaracje, a zaczynają realne konsekwencje biznesowe wyboru ERP.
Transformacja cyfrowa z perspektywy CFO: 5 rzeczy, które przesądzają o sukcesie (albo o kosztownej porażce)
Transformacja cyfrowa w finansach często zaczyna się od pytania o ERP, ale w praktyce rzadko sprowadza się wyłącznie do wyboru systemu. Dla CFO kluczowe jest nie tylko „czy robimy pełną wymianę ERP”, lecz także jak policzyć ryzyko operacyjne po uruchomieniu, ocenić wpływ modelu chmurowego na koszty OPEX oraz utrzymać audytowalność i kontrolę wewnętrzną w nowym modelu działania firmy.
Agentic AI rewolucjonizuje HR i doświadczenia pracowników
Agentic AI zmienia HR: zamiast odpowiadać na pytania, samodzielnie realizuje zadania, koordynuje procesy i podejmuje decyzje zgodnie z polityką firmy. To przełom porównywalny z transformacją CRM – teraz dotyczy doświadczenia pracownika. Zyskują HR managerowie, CIO i CEO: mniej operacji, więcej strategii. W artykule wyjaśniamy, jak ta technologia redefiniuje rolę HR i daje organizacjom przewagę, której nie da się łatwo nadrobić.
Composable ERP: Przewodnik po nowoczesnej architekturze biznesowej
Czy Twój system ERP nadąża za tempem zmian rynkowych, czy stał się cyfrową kotwicą hamującą rozwój? W dobie nieciągłości biznesowej tradycyjne monolity ustępują miejsca elastycznej architekturze Composable ERP. To rewolucyjne podejście pozwala budować środowisko IT z niezależnych modułów (PBC) niczym z klocków, zapewniając zwinność nieosiągalną dla systemów z przeszłości. W tym raporcie odkryjesz, jak uniknąć pułapki długu technologicznego, poznasz strategie liderów rynku (od SAP po MACH Alliance) i wyciągniesz lekcje z kosztownych błędów gigantów takich jak Ulta Beauty. To Twój strategiczny przewodnik po transformacji z cyfrowego "betonu" w adaptacyjną "plastelinę".
Oferty Pracy
-
Młodszy konsultant programista Microsoft Dynamics 365 Business Central
-
Konsultant programista Microsoft Dynamics 365 Business Central
-
Konsultant Microsoft Dynamics 365
-
Konsultant Wdrożeniowy Symfonia – księgowość
-
Microsoft Fabric Engineer (MFE)
-
Data/Business Analyst (PBI/Fabric)
-
CRM consultant
-
Starszy architekt systemów rozproszonych
-
Inżynier Zastosowań AI
Przeczytaj Również
Wykorzystanie AI w firmach rośnie, ale wolniej, niż oczekiwano. Towarzyszy temu sporo rozczarowań
Wykorzystanie sztucznej inteligencji w firmach rośnie, ale tempo realnych wdrożeń pozostaje znaczni… / Czytaj więcej
Vertiv Frontiers: 5 trendów, które przeprojektują centra danych pod „fabryki AI”
Centra danych wchodzą w erę „fabryk AI”, gdzie o przewadze nie decyduje już sama skala, lecz zdolno… / Czytaj więcej
Cyberbezpieczeństwo 2026. 6 trendów, które wymuszą nowe podejście do AI, danych i tożsamości
Rok 2026 zapowiada się jako moment przełomu w świecie cyfrowego bezpieczeństwa. W obliczu dynamiczn… / Czytaj więcej
Jurysdykcja danych w chmurze: dlaczego polskie firmy coraz częściej wybierają „gdzie leżą” ich system
Jurysdykcja danych przestała być detalem w umowach chmurowych – dziś decyduje o zgodności, bezpiecz… / Czytaj więcej
Tylko 7% firm w Europie wykorzystuje w pełni potencjał AI
72% firm w regionie EMEA uznaje rozwój narzędzi bazujących na sztucznej inteligencji za priorytet s… / Czytaj więcej
Chmura publiczna w Unii Europejskiej – między innowacją a odpowiedzialnością za dane
Transformacja cyfrowa w Europie coraz mocniej opiera się na chmurze publicznej, która stała się fun… / Czytaj więcej

